روایت 4 قرن سوگواری در حرم رضوی / از سیاه پوشی حرم تا آیین نخل بست.


به گزارش تسنیم، گرمای عاشورا و کربلا زمان و جغرافیا و مکان مشخصی نمی شناسد. این در حالی است که حرم های عتبات عالیات به ویژه بارگاه ملکوتی حضرت رضا (ع) از قدیم الایام منشأ و سرچشمه عزاداران سید و سالار شهیدان بوده است.

بر اساس اسناد موجود در مرکز ساماندهی کتابخانه‌ها، موزه‌ها و اسناد کتابخانه آستانه قدس رضوی، بیش از دو هزار سند که قدیمی‌ترین آنها بیش از 4 قرن قدمت دارد، حکایت از آداب و رسوم باشکوه و مستمر عزاداری عاشورایی دارد. در این آستانه مالک پاسبان. در گزارش بعدی با این اسناد و آداب و رسوم بیشتر آشنا می شویم.

تاریخچه قدیمی ترین سند

زهرا فاطمی مقدم، رئیس ارزیابی اسناد و آرشیو اولیه سازمان کتابخانه ها، موزه ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی از وجود حدود 2000 سند از دوره صفویه تا پایان دوره قاجار خبر داد. در این مجموعه حرم امام رضا (الف) اشاره به

وی با بیان اینکه قدیمی ترین سند عاشورا در میان این اسناد مربوط به سال 1011 هجری قمری دوره صفویه است که 433 سال قدمت دارد. در این سند به تعطیلی حمام آقچه با کمک های آستان قدس رضوی و تعطیلی مغازه ها، مدارس حرم و سایر فعالیت های جاری و معمول در روز عاشورا اشاره شده است.

ماجرای 4 قرن عزاداری در حرم رضوی / از سیاه پوشی حرم تا آیین نخل زنی

لباس جنازه بر تن خورشید

به منظور ورود به ماه محرم و عزاداری سالار شهیدان، مجموعه آداب و رسوم در حرم مطهر رضوی، بنا به دستور تولیت این آستان مقدس به پرسنل مربوطه و مسئول اعلام شد که گنبد طلای حرم مطهر رضوی حرم مطهر رضوی و گلدسته ها باید سیاه شود اتاق دفن حضرت اباعبدالله الحسین (ع) یکی از این آداب بود.

وی قدیمی ترین سوابق مراسم بارگاه حضرت ثمین الحجج(ع) را بر اساس اسناد تاریخی موجود در گنجینه رضوی به تاریخ 1274 در دوره قاجاریه برشمرد و افزود: از آن تاریخ تقریباً هر سال رواق های زرین در این ایوان قرار می گیرد. بارگاه قدیم و جدید (تالار آزادی فعلی) و گلدسته های طلایی و اطراف قبر مطهر امام هشتم (ع) مجموعاً با 12 ورقه پارچه مشکی پوشانده شده است.

درخت نخل نماد مزار شهدای کربلا

رئیس اداره ارزشیابی اسناد و پیش آرشیو مرکز سازمان کتابخانه ها، موزه ها و اسناد آستان قدس رضوی گفت: همچنین در اسناد به جا مانده از سازمان اداری آستان قدس رضوی در دوره صفویه و افشاریه آمده است. اطلاعاتی در مورد آیین نخل در حرم امام رضا (ع) در روز عاشورا وجود دارد. در حالی که امروزه مراسم نخلکاری در ایران مرکزی رواج بیشتری دارد و در شهرهایی مانند مشهد فراموش شده است.

وی به مقدمات مراسم نخل اشاره می کند که شامل تزئین و چیدمان نخل و به عبارتی «بستن نخل» به عنوان یکی از قسمت های اصلی آن بود.

فاطمی مقدم با بیان قدیمی ترین خبر از صحافی نخل های معبد رضوی مربوط به عاشورای سال 1067 هجری قمری گفت: معمولاً قبل از مراسم، نخل ها را با مواد مختلفی از جمله پارچه، آینه، کاغذ آلومینیوم، نقره و ورق طلا تزئین می کردند. و تزئینات دیگر شکوه و ظاهری خاص هنگام پوشیدن.

ماجرای 4 قرن عزاداری در حرم رضوی / از سیاه پوشی حرم تا آیین نخل زنی

انجام مناسک

اجرای مراسم آئینی و مذهبی در قالب آواز، غسل خوانی، خطبه خوانی و شمع افروختن در تالار قدیم (معروف به تالار انقلاب کنونی) در شب عاشورا، حضور دسته های تعزیه در حرم رضوی و همچنین حمل اشیا و نمادهای مختلف از ستون های باشکوه آداب و سنن. عزاداری محرم و سفر در حرم امام رضا (علیه السلام) بود و این مراسم هنوز هم به اشکال مختلف در ایام عزاداری اباعبدالله الحسین (ع) انجام می شود.

کارهایی که در معبد مطهر رضوی انجام می‌شود، مانند شب‌های قدر، مناجات، آیین‌های ناکاراخان و بسیاری از مراسم‌های دیگر، بر اساس اسناد اهدایی ادامه یافت که هزینه و هزینه هر یک از این مراسم بر اساس هدایای او تعیین شد.

اسنادی که آستان قدس رضوی گفته می شود که این مؤسسه قدمتی کهن دارد و کمتر مؤسسه فرهنگی و مذهبی در جهان وجود دارد که بتوان آن را با این آستان مقدس مقایسه کرد.

مطالب فوق و موارد مشابه گواه بر اهتمام جدی آستان قدس رضوی به اقامه شعائر دینی برای حفظ یاد و خاطره ائمه شیعه از همان آغاز شکل گیری است. چیزی که حتی امروز نیز با اشتیاق فراوان ادامه دارد.