ما «نقشه راه» روابط اقتصادی با دنیا نداریم


به گزارش ایسنا، محمد خزایی در همایش دیپلماسی اقتصادی گفت: دیپلماسی اقتصادی جدید نیست و به صدها سال قبل برمی گردد و پایه گذار این بحث ایران و یونان باستان بوده است. هر زمان که جهان با درگیری ها و جنگ های سیاسی جدی مواجه می شد، متوجه می شد که می تواند از اهرم های اقتصادی برای رسیدن به اهداف سیاسی خود استفاده کند.

وی که سابقه کار در بانک جهانی را دارد، گفت: اتاق بازرگانی بین المللی پس از جنگ جهانی اول با شعار «تجارت برای صلح» تأسیس شد و بسیاری از قوانین مالی، بانکی و تجاری بین المللی را اتخاذ کرد. هسته مرکزی بانک جهانی بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم ایجاد شد. بنابراین، بحران هامان سوس، بشریت را متوجه اهرم اقتصاد، چه با اهداف توسعه و هژمونی و چه با اهداف خلاقانه کرد.

خزاعی بیان کرد: یک دیدگاه این است که دیپلماسی اقتصادی برای دستیابی به منافع اقتصادی ملی ضروری است و این نگاه در این دولت و در گذشته نیز بوده است. چیزی که ما در اینجا از دست می دهیم این است که فکر می کنیم باید مشاور اقتصادی را افزایش دهیم، اما مشکل این نیست. دیدگاه دیگر این است که دیپلماسی اقتصادی استفاده از اهرم های اقتصادی برای تنظیم تعامل ما با دنیای خارج است و لزوماً به رفع نیازهای ما بر نمی گردد، یعنی سازوکارهای بین المللی ایجاد می کنیم، وارد بازارهای سرمایه دنیا می شویم. نه از سر ناچاری، بلکه برای پیشبرد منافع سیاسی خود. گروه هایی توسط قدرت های بزرگ ایجاد می شوند تا با کمک اهرم های اقتصادی به اهداف سیاسی خود برسند.

دبیرکل کمیته اجرایی اتاق بازرگانی بین‌الملل ادامه داد: چین در سال 2003 اقدام هوشمندانه‌ای انجام داد و بحث «کمربند یک‌طرفه» و صندوق برای این منظور را انجام داد که در ابتدا 48 میلیون دلار چین سرمایه‌گذاری کرد که 65 کشور را پوشش می‌دهد. در طول مسیر این کمربند، باید به توسعه کشورها کمک کند و در عین حال هدفش افزایش منابع قدرت و افزایش حضور سیاسی و اقتصادی خود در جهان بود.

وی خاطرنشان کرد: باید دیپلماسی اقتصادی را درست پیش ببریم. وقتی در بانک جهانی بودم، نماینده یکی از کشورها حاضر شد در جلسه از ما دفاع کند، صحبت کردم و آن که در بانک جهانی حق وتو داشت سکوت کرد. جلسه که تمام شد به اتاقش رفتم و گفتم مگه قرار نبود هماهنگ صحبت کنی؟ گفت خجالت کشیدم و نامه را نشان داد و گفت روز گذشته یکی از مقامات در ایران سخنرانی کرد و به رئیس جمهور ما حمله کرد، بلافاصله دستور دادند که از شما حمایت نکنم. وقتی از دیپلماسی اقتصادی صحبت می کنیم، فقط در مورد مشاور اقتصادی صحبت نمی کنیم، حدیث مفصل را بخوانید.

من با خزاعی مخالفم که تاکید می کند می خواهد سازمانی به نام دیپلماسی اقتصادی ایجاد کند. وزارت امور خارجه باید این کار را هدایت کند چرا که ما در وزارت امور خارجه ستادی برای این کار داریم که نمایندگان همه دستگاه ها حضور دارند. ما همچنین باید از نیروهای غیردولتی دانشگاه و بخش خصوصی سرمایه گذاری کنیم. در بسیاری از کشورهای پیشرفته، رئیس CCI دوشادوش رئیس جمهور حرکت می کند، آیا جایگاه رئیس CCI ما در این سطح است؟ چند مقام در کشورهای دیگر در دفاع از شرکت خود با مقامات ما صحبت می کنند؟ آیا ما هم در این حد هستیم؟

وی ادامه داد: داشتن نقشه راه در این حوزه بسیار مهم است، یعنی باید معیارهایی را تعیین کنیم. ما باید جغرافیای روابط اقتصادی با جهان را توسعه دهیم. ما نقشه راه روابط اقتصادی بین المللی نداریم، در بودجه ای که در این چهل سال تصویب شد نگفتیم که مبنای تامین منابع مالی خارجی ما چیست، همه چیز بر اساس نیاز بود! در عین حال، روابط مالی بین المللی لزوماً بر اساس نیاز تنظیم نمی شود. همچنین لازم است وزارتخانه ها به وزارت امور خارجه که این کار را به عهده دارد گزارش دهند. وقتی صحبت از آموزش شد، ما به افراد آموزش دیده نیاز داریم. ما افرادی نداریم که بتوانند در دولت و بخش خصوصی مذاکره کنند. ایجاد نهادهای حقوقی ذیصلاح در پرونده های قضایی نیز از دیگر الزامات مورد نیاز برای تشدید دیپلماسی اقتصادی است. تجدید ساختار مالی مؤسسات مربوطه نیز از دیگر الزامات است. روند و ساختار این سازوکار به زودی آنقدر تغییر خواهد کرد که اگر سیستم مالی ما حرکت نکند، بدون توجه به بحث تحریم، عملاً کارایی نخواهد داشت.

خزاعی تصریح کرد: دیپلماسی اقتصادی یک بسته است. بحث از کنترل و تنظیم سخنرانی ها، اخبار و رسانه ها تا موضوعات دیگر را شامل می شود. مثلا کشوری که با آن روابط خوبی داریم اما هر روز به خاطر گرد و غبار و کج شدن تیر چراغ برق این کشور را با القاب زشت سرزنش می کنند. آیا در این شرایط می توان دیپلماسی اقتصادی را ارتقا داد؟ من فکر می کنم که همه بخش ها و ادارات باید این کار را هماهنگ کنند.